กระบวนการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้มีกี่ขั้นตอน

เป็นแนวทางการเรียนรู้ที่ช่วยให้ผู้เรียนรู้จักค้นคว้าหาข้อมูลด้วยตนเอง โดยใช้กระบวนการทางความคิดอย่างมีเหตุมีผล นำมาซึ่งแนวทางในการแก้ไขปัญหาอย่างถูกต้อง โดยเป็นการร่วมมือกันระหว่างผู้สอนและผู้เรียน โดยหลัก ๆ มีทั้งหมด 4 ขั้นตอน

ขั้นตอนการสืบเสาะหาความรู้

1. Observation การสังเกต 

แม้ทักษะในการสังเกตไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็เป็นสิ่งที่สามารถฝึกฝนกันได้ โดยผู้เรียนต้องถูกจัดอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม กระตุ้นให้เกิดกระบวนการคิด พบปัญหาที่ควรนำมาแก้ไข จากนั้นก็จะนำไปสู่กระบวนการทำความเข้าใจถึงโครงสร้างปัญหาที่เกิดขึ้นว่าเป็นอย่างไรและจะแก้ไขแบบไหน

2. Explanation การอธิบาย 

ผู้เรียนต้องจัดโครงสร้างความคิดและตั้งสมมติฐานเพื่ออธิบายปัญหาที่เกิดขึ้นว่ามีทางแก้ไขอย่างไร โดยต้องทบทวนและทำความเข้าใจปัญหานั้น ๆ ให้ชัดเจนและคิดหลากหลายรูปแบบ เพื่อให้มีความสอดคล้องกับปัญหาที่เกิดขึ้น

3. Prediction การทำนาย

หลังจากที่ได้ทำความเข้าใจปัญหาในหลากหลายมุมมองเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ให้ลองทำนายว่าผลลัพธ์ของการแก้ไขปัญหาด้วยวิธีต่าง ๆ ให้ผลอย่างไรและจะเกิดอะไรขึ้น

4. Control and Creativity ขั้นตอนการนำไปใช้และสร้างสรรค์

หลังจากที่ได้คาดการณ์แนวทางการแก้ไขปัญหาและผลที่ได้ ขั้นตอนถัดไป คือ ต้องลงมือปฏิบัติจริง โดยควบคุมสถานการณ์ต่าง ๆ อย่างเหมาะสม และมีความคิดสร้างสรรค์ ไม่จำกัดอยู่เพียงแค่การแก้ไขปัญหาได้เพียงอย่างเดียว

จุดมุ่งหมายของการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้ Inquiry Method

การเรียนรู้หรือการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ มีจุดมุ่งหมาย ดังต่อไปนี้

• กระตุ้นให้ผู้เรียนทำการค้นคว้าความรู้ด้วยตนเอง
• เพื่อให้ผู้เรียนคิดอย่างมีเหตุผล
• ฝึกให้ผู้เรียนใช้ความคิดหาวิธีการแก้ไขปัญหาได้เอง
• ส่งเสริมให้ผู้เรียนใช้ความคิดและสติปัญญาของตัวเองอย่างอิสระ
• ฝึกเป็นคนช่างสังเกต มีเหตุผล ไม่เชื่ออะไรง่าย ๆ โดยไม่ผ่านการตรวจสอบ

บทบาทของครูผู้สอน

ครูผู้สอนต้องแนะแนวทางและคอยให้ความช่วยเหลือ โดยมีบทบาท 3 ประการ ดังนี้

• ป้อนคำถามเพื่อนำไปสู่การค้นคว้า ต้องรู้ว่าควรใช้คำถามอย่างไรจึงจะเหมาะสม
• กระตุ้นให้นักเรียนอภิปราย วางแผนแก้ปัญหา และกำหนดวิธีแก้ไขเอง
• ในกรณีปัญหายากเกินไป หรือผู้เรียนขาดความเข้าใจ ผู้สอนสามารถหาหนทางแก้ไขร่วมกับผู้เรียนได้ แต่ต้องช่วยแบบถ้อยทีถ้อยอาศัยไม่ใช่แก้ปัญหาแทนผู้เรียน หรือจะให้ควรให้คำแนะนำก็เพียงพอ 

ปฏิเสธไม่ได้ว่าการเรียนการสอนแบบสืบเสาะหาความรู้ เป็นอีกหนึ่งรูปแบบที่น่าสนใจและมีหลายสถาบันเลือกนำไปใช้เพื่อกระตุ้นให้ผู้เรียนคิดอย่างมีเหตุผล โดยเริ่มต้นจากปัญหาและคิดหาหนทางแก้ไขด้วยตัวเอง หรือหากทำไม่ได้ก็สามารถขอคำปรึกษาหรือหารือกับผู้สอนเพื่อหาแนวทางแก้ไขที่มีประสิทธิภาพมากกว่า โดยขั้นตอนที่ผู้เรียนต้องปฏิบัติก็มีด้วยกันทั้งหมด 4 ขั้นตอน ได้แก่ การสังเกต การอธิบาย การทำนาย และการนำไปใช้และสร้างสรรค์ ซึ่งถือเป็นขั้นตอนที่ง่ายและสามารถนำไปใช้ได้จริง